خانه » محیط زیست » استرس هم برای انسان ضرر دارد هم برای حیوان

استرس هم برای انسان ضرر دارد هم برای حیوان

سیدنادر صادقی راد
رفتارشناس حیوانات
یکی از موضوعاتی که در طبیعت‌گردی کمتر به آن توجه شده، استرسی است که درنتیجه ورود ما به طبیعت می‌تواند به حیات وحش وارد شود. در این مورد، مهم‌ترین توصیه‌ای که به افراد غیرکارشناس می‌کنم آنکه «کاری به کار حیوانات نداشته باشید» و آنها را به حال خود رها کنیم. مداخلات از سر خیرخواهی ما و کنجکاوی‌های غیرکارشناسی می‌تواند بلای جان طبیعت شود.
گاه پیش می‌آید انسان بنا بر دلایلی در حیات وحش مداخله کند که البته با موضوع یادداشت امروز ما ارتباطی ندارد. صحبت این یادداشت درباره استرس حیوانات است که به‌ویژه در فصل بهار اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. علف‌خواران در دوره اول زادآوری گیجند. حتی گرگ در زمان زاداوری با درک احساس خطر قادر نیست درست و سریع توله‌های خود را از خطر دور و جابجا کند و امکان دارد، در چنین موقعیتی آنها را از بین ببرد. درمجموع گربه‌سان یا سگ‌سانی که در موقعیتی خطرناک قصد جابجایی توله‌های خود را دارد، ممکن است سخت به آنها آسیب بزند.
بهار فصل طبیعت‌گردی است، اما باید مراقب تبعات حضور خود در طبیعت باشیم دربهار بیش از هر فصل دیگر حیوانات آسیب‌پذیرند. اجازه دهید برای آشنایی بیشتر با این مشکل چند مثال ملموس بزنم. برای آنکه این روزها بسیار می‌بینیم افرادی که میل برخورداری از آرامش و زیبایی طبیعت را دارند با دوربینی به مناطق طبیعی می‌روند. مثلا کنار تالابی پرنده‌ای تخم‌گذاری کرده، با علاقه و ذوق از باتلاق رد می‌شوند تا بتوانند با دوربین خود بهترین عکس‌‌ها از لانه پرنده را بگیرند، اما نمی‌دانند جای پایی که تا لانه پرنده طی شده است، می‌تواند مشکلآفرین باشد. ممکن است ناچار در کنار لانه یکی دو ساعتی به انتظار بنشینند تا سروکله پرنده نر یا ماده پیدا شود و در همین فاصله غذایی میل کنند، اما شاید باز هم ندانند که بوی غذا شغال یا دشمنان طبیعی دیگر را به سوی لانه پرنده جذب می‌کند و ناخواسته باعث نابودی پرنده شود. نزدیک شدن یکباره ما به لانه پرندگان آنها را ناگهان دچار استرس می‌کند. برخی عقیده دارند حتی بوی انسان در نزدیکی حیوانات می‌تواند تولید اشکال کند. با نوازش توله‌های حیوانات شاید باعث شویم درست در زمانی که بچه حیوان احتیاج به مراقبت دارد، مادر او را از خود براند زیرا بوی انسان بر بچه نشسته است.
حیوانات گوشتخوار و علفخواران هم از استرسی که انسان ممکن ست به آنها وارد کند، درامان نیستند. در پارک‌های حفاظت‌شده حیات وحش در افریقا از گردشگران تعهد می‌گیرند با دیدن هیچ صحنه‌ای حتی دریده شدن حیوانی به دست حیوان دیگر، هیچ مداخله‌ای نکنند تا به روند طبیعی حیات خدشه‌ای وارد نشود.
یکی دیگر از منابع وحشت و استرس حیوانات عبور خودروها در جاده به‌خصوص در شب است. متاسفانه بسیار دیده‌ایم جاده‌های ما بدون هیچ توجهی از وسط زیستگاه‌های جانوران کشیده می‌شوند و سروصدای جاده‌سازی و پس از آن عبور خودروها، حیات وحش را از منطقه فراری داده است. توصیه‌ام این است که وقتی هنگام رانندگی در شب حیوانی را وسط جاده دیدید، چراغ خودرو را خاموش و روشن نکنید. این کار نه‌تنها کمکی به هوشیاری حیوان نمی‌کند، بلکه باعث گیج شدن او می‌شود و امکان هر عکس‌العملی را از او کمی‌گیرد. اتومو‌بیل‌های آف‌رود از منابع دیگر استرس‌زا برای حیات وحش هستند. کارشناسان عقیده دارند، تردد می‌تواند در فصل زادآوری به سقط جنین خانواده علفخواران منجر شود. کبکی که به دلیل تردد انسان در منطقه زیست خود دچار استرس شود و از روی تخم خود پرواز کند، درواقع یک فصل زاداوری را از دست داده است یا ممکن است در فصل بهار روی تخم باران بیاید و آنرا سرد کند.
اینها و صدها مثال دیگر، جای پاهایی است که ناخواسته در طبیعت باقی می‌گذاریم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *